KENNISCENTRUM SOCIALE INNOVATIE BEN FRUYTIER (1950 - 2014) LECTOR ORGANISATIECONFIGURATIES EN ARBEIDSRELATIES

Ondernemend werknemerschap in de ouderenzorg

In de ouderenzorg gaan de laatste jaren steeds meer medewerkers als zzp’ers aan de slag. Dit heeft zowel voor henzelf als voor hun werkgevers voor- en nadelen. De voordelen zitten in de flexibiliteit en de autonomie van de medewerker; de nadelen zitten in het gebrek aan zekerheid en stabiliteit. De vraag is nu of er geen alternatieve arbeidsvorm mogelijk is, die zekerheid en flexibiliteit combineert. Over die vraag gaat het project ‘Ondernemend werknemerschap in de ouderenzorg’, dat het lectoraat van 2013 tot 2015 uitvoert.

Als we spreken over ondernemend werknemerschap hebben we het over flexibele arbeidsrelaties. Daarmee doelen we op arbeidsrelaties waarin de vrijheid van het ondernemerschap samengaat met de zekerheid van het werknemerschap. Ondernemende werknemers hebben een dienstverband bij hun werkgever en worden ook formeel door die werkgever aangestuurd. Maar tegelijkertijd hebben deze medewerkers een grote mate van autonomie om zelf te bepalen welke werkzaamheden zij verrichten en hoe, wanneer en met wie zij dat doen. Zij worden primair beoordeeld op hun resultaten.

Op zoek naar de juiste vorm van ondernemend werknemerschap
Dat er in de ouderenzorg behoefte is aan ondernemend werknemerschap, wordt steeds duidelijker. Wat echter minder duidelijk is, is hoe je dit ondernemend werknemerschap zodanig vorm geeft dat het aan alle behoeften voldoet: een grotere werknemertevredenheid, een hogere kwaliteit van de zorg en een efficiëntere bedrijfsvoering. Die vraag willen we in dit onderzoek beantwoorden. Dat doen we samen met het Research Institute for Flexicurity, Labour Market Dynamics and Social Cohesion (ReflecT) van de Universiteit van Tilburg. Onze opdrachtgever is de stichting Arbeidsmarkt- en Opleidingsbeleid Verpleeg-, Verzorgingshuizen en Thuiszorg (A+O VVT), waarin de cao-partijen in de ouderenzorg zijn verenigd.

Selectie van drie organisaties
Het onderzoek strekt zich uit over vier fasen. De eerste fase is in april 2013 van start gegaan en bestond uit een verkenning van wat ondernemend werknemerschap precies is en wat er binnen en buiten de ouderenzorg op dit gebied gebeurt. Ook is in deze fase een selectie gemaakt van de organisaties waar we het onderzoek gaan uitvoeren. ZZG Zorggroep, Amstelring en ZorgZaak zijn uit deze selectie naar voeren komen. Bij die drie organisaties gaan we in 2014 met de tweede fase van het project aan de slag.

In de tweede fase voeren we bij de gekozen organisaties een nulmeting uit: hoe staan deze organisaties er nu voor als het gaat om ondernemend werknemerschap? Daarnaast ontwerpen we met elke organisatie een model, waarin het ondernemend werknemerschap vorm krijgt. En tot slot gaan we in deze fase op zoek naar draagvlak binnen de organisatie om met het model te experimenteren.

Experiment in de praktijk
In fase drie gaan de organisaties in de praktijk met het nieuwe model aan de slag. Een jaar lang proberen ze dit model uit, waarbij onze onderzoekers steeds monitoren hoe het gaat. Als dat nodig is, sturen zij het proces bij. Daarnaast vormen we zogenoemde communities of practise, waarin de medewerkers die met het model werken hun ervaringen uitwisselen.

In fase vier ten slotte, doen we een eindmeting van het experiment. We kijken hoe de modellen gewerkt hebben en doen daar verslag van in een eindrapportage. Het streven is dat er minstens één model uit voortkomt, waar andere organisaties een voorbeeld aan kunnen nemen. Samen met onze opdrachtgever zullen wij deze kennis binnen de sector verspreiden. Ook zullen we de kennis integreren in het onderwijs dat wij verzorgen voor de Hogeschool Utrecht.

Publicaties en meer informatie
Uit het onderzoek is tot nu toe één artikel voortgekomen dat geschreven is door enkele studenten en onderzoekers:

Sarah Claessen, Jessica Keijl, Manouk Kraaijenhagen & Josje Dikkers, Durven werkgever en werknemer amfibisch te werken? In: NVP Personeelbeleid 4, 2013, pagina 40/41.

In de loop van het project zullen we nog meer artikelen en rapporten publiceren. Daarnaast is er informatie over dit project te vinden op de website www.socialeinnovatieindeouderenzorg.nl en op de website van brancheorganisatie Actiz.

Onderzoekers
Onderzoekers van het lectoraat OCA:

  • Ben Fruytier (lector)
  • Marjolijn Staal (projectleider en onderzoeker)
  • Paula Veltink (onderzoeker)
  • Manouk Kraaijenhagen (student-assistent)
  • Helga Veldhuizen (projectondersteuning)

Onderzoekers van de Universiteit van Tilburg (ReflecT):

  • Charissa Freese (onderzoeker)
  • Ronald Dekker (onderzoeker)

Ton Wilthagen van ReflecT is betrokken als hoogleraar en Anneke Offereins van het lectoraat OCA als deskundige. Daarnaast werken diverse studenten van de opleiding HRM van de Hogeschool Utrecht aan dit project mee.

Meer informatie